Το ISO/TS 23099 εισάγει ένα ενιαίο πρότυπο περιβαλλοντικής αξιολόγησης για superyachts, προάγοντας διαφάνεια, EcoPoints και βιώσιμες πρακτικές παγκοσμίως.
Η βιομηχανία των μεγάλων σκαφών αναψυχής εισέρχεται σε μια νέα εποχή διαφάνειας, καθώς ο Διεθνής Οργανισμός Τυποποίησης (ISO) ενέκρινε επίσημα το πρότυπο ISO/TS 23099. Πρόκειται για μια τεχνική προδιαγραφή-ορόσημο που βασίζεται στον Δείκτη YETI (Yacht Environmental Transparency Index), προσφέροντας για πρώτη φορά μια εναρμονισμένη μέθοδο αξιολόγησης του περιβαλλοντικού αποτυπώματος για σκάφη άνω των 30 μέτρων.
Ανάγκη μετάβασης στα διεθνή περιβαλλοντικά πρότυπα
Η ανάγκη για τη θέσπιση ενός ενιαίου, διεθνούς προτύπου αξιολόγησης καθίσταται πλέον επιτακτική, καθώς η βιομηχανία των superyachts βρίσκεται αντιμέτωπη με μια ανησυχητική κλιμάκωση του περιβαλλοντικού της αποτυπώματος. Σύμφωνα με επίσημα στοιχεία του Superyacht Life Foundation, οι εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα από τον παγκόσμιο στόλο παρουσιάζουν αυξητικές τάσεις που προκαλούν προβληματισμό, με τις προβλέψεις να δείχνουν ότι ενδέχεται να διπλασιαστούν έως το 2030, αγγίζοντας το ορόσημο των 10 εκατομμυρίων τόνων ετησίως. Αυτή η πίεση για διαφάνεια δεν προέρχεται μόνο από τους ρυθμιστικούς φορείς, αλλά και από μια ριζική αλλαγή στη φυσιογνωμία των αγοραστών.
Τα δεδομένα από το Global Order Book της BOAT International αποκαλύπτουν μια σημαντική δημογραφική στροφή, με τους νέους ιδιοκτήτες να είναι πλέον κατά μέσο όρο 10 έως 15 χρόνια νεότεροι σε σύγκριση με την προηγούμενη δεκαετία. Αυτή η νέα γενιά «Millennial» και «Gen Z» ιδιοκτητών φέρνει μαζί της μια εντελώς διαφορετική ηθική προσέγγιση για την πολυτέλεια, θέτοντας τη βιωσιμότητα στον πυρήνα των αποφάσεών τους. Είναι χαρακτηριστικό ότι το 25% των νέων αγοραστών θέτει πλέον ως απαράβατη προϋπόθεση για την ολοκλήρωση μιας αγοράς σκάφους την ενσωμάτωση προηγμένων οικολογικών τεχνολογιών, όπως τα υβριδικά συστήματα πρόωσης και οι λύσεις διαχείρισης αποβλήτων. Σε αυτό το πλαίσιο, το ISO/TS 23099 δεν αποτελεί απλώς μια τεχνική οδηγία, αλλά την απάντηση της βιομηχανίας σε μια αγορά που απαιτεί πλέον απτές αποδείξεις περιβαλλοντικής υπευθυνότητας, διασφαλίζοντας ότι η ανάπτυξη του κλάδου θα συμβαδίζει με την προστασία των θαλάσσιων οικοσυστημάτων.
Η πραγματική ακτινογραφία της ενεργειακής κατανάλωσης
Η νέα τεχνική προδιαγραφή ISO/TS 23099 αποτελεί έναν επιστημονικό σταθμό για τη βιομηχανία, καθώς ενσωματώνει τα εμπεριστατωμένα ευρήματα των πολυετών ερευνών του Water Revolution Foundation (WRF) σε άμεση συνεργασία με το φημισμένο Delft University of Technology. Η έρευνα αυτή έφερε στο φως δεδομένα που ανατρέπουν τις μέχρι τώρα αντιλήψεις για την οικολογική επιβάρυνση των σκαφών, αποκαλύπτοντας ότι το εντυπωσιακό 70% της συνολικής ενέργειας που καταναλώνει ένα superyacht δεν αφορά την κίνησή του στο νερό, αλλά το λεγόμενο “Hotel Load”. Στην κατηγορία αυτή περιλαμβάνονται οι ενεργοβόρες ανάγκες διαβίωσης, όπως ο συνεχής κλιματισμός, ο φωτισμός, τα συστήματα ψυχαγωγίας και η παροχή υπηρεσιών, οι οποίες λειτουργούν αδιάλειπτα ανεξάρτητα από την ταχύτητα του σκάφους.
Παράλληλα, η χρήση προηγμένων αναλυτικών εργαλείων και η επεξεργασία δεδομένων AIS (Automatic Identification System) επέτρεψαν στο WRF να χαρτογραφήσει την πραγματική ζωή ενός σκάφους με απόλυτη ακρίβεια. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι τα superyachts περνούν το 90% του χρόνου τους σε κατάσταση στάσης, είτε ελλιμενισμένα σε μαρίνες (56%) είτε σε αγκυροβόλιο (34%), με τη δραστηριότητα εν πλω να περιορίζεται μόλις στο 10% του συνολικού χρόνου λειτουργίας τους. Αυτή η διαπίστωση αναδιαμορφώνει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο μετράται η αποδοτικότητα και το περιβαλλοντικό αποτύπωμα, μετατοπίζοντας την εστίαση της βιομηχανίας από τη βελτιστοποίηση των κινητήρων στη συνολική ενεργειακή διαχείριση της πλατφόρμας, θέτοντας νέες βάσεις για τον σχεδιασμό των μελλοντικών σκαφών.
EcoPoints: Ένας ενιαίος δείκτης για τη βιωσιμότητα
Για τη διευκόλυνση αυτής της μέτρησης, το πρότυπο εισάγει τα EcoPoints, μια σύνθετη μονάδα που μετατρέπει τις εκπομπές CO2, NOx και σωματιδίων σε έναν ενιαίο αριθμό, επιτρέποντας τη διαφανή σύγκριση μεταξύ σκαφών. Η σημασία του νέου προτύπου υπογραμμίζεται από την ευρεία αποδοχή του, καθώς το ISO/TS 23099 εγκρίθηκε από τους Εθνικούς Φορείς Τυποποίησης των ισχυρότερων δυνάμεων στη ναυπήγηση και διαχείριση σκαφών παγκοσμίως. Στην Ευρώπη το πρότυπο υιοθετήθηκε από την Ιταλία, την Ολλανδία, τη Γερμανία, την Πολωνία και το Ηνωμένο Βασίλειο, ενώ στην ευρύτερη περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου στηρίχθηκε από την Τουρκία και στην Αμερική από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Το έργο αυτό αναπτύχθηκε στο πλαίσιο της Τεχνικής Επιτροπής 8 (TC8) του ISO και συγκεκριμένα της Υποεπιτροπής 12 (SC12), η οποία επικεντρώνεται αποκλειστικά στα μεγάλα γιοτ. Αξίζει να σημειωθεί ότι αυτή αποτελεί την πρώτη επίσημη παράδοση της Ομάδας Εργασίας 6 (WG6), η οποία συστάθηκε με ειδικό σκοπό τη μελέτη της Βιωσιμότητας και του Περιβάλλοντος στα μεγάλα σκάφη.
Αντικειμενικά κριτήρια για την περιβαλλοντική απόδοση σκαφών
Μέχρι σήμερα, η σύγκριση της περιβαλλοντικής απόδοσης μεταξύ μεγάλων σκαφών αποτελούσε μια σύνθετη και συχνά υποκειμενική διαδικασία, όμως η εφαρμογή του ISO/TS 23099 θεσπίζει πλέον κοινά κριτήρια που προσφέρουν σε ναυπηγεία, σχεδιαστές και ιδιοκτήτες έναν ενιαίο «χάρτη» για την «πράσινη» απόδοση, ενισχύοντας τη διαφάνεια και ωθώντας την αγορά σε καινοτόμες, φιλικές προς το περιβάλλον λύσεις. Ειδικά για την ελληνική αγορά, που κυριαρχεί στο yacht chartering στη Μεσόγειο, το νέο πρότυπο αναμένεται να αποτελέσει ισχυρό ανταγωνιστικό πλεονέκτημα, καθώς η κατοχή ενός πιστοποιητικού χαμηλών EcoPoints θα λειτουργεί ως «διαβατήριο» για την πρόσβαση σε παρθένους προορισμούς και προστατευόμενες θαλάσσιες περιοχές. Η θεσμοθέτηση αυτής της προδιαγραφής δεν αποτελεί μια απλή γραφειοκρατική εξέλιξη, αλλά μια σαφή δήλωση ότι ο κλάδος του yachting ευθυγραμμίζεται πλήρως με τις παγκόσμιες επιταγές για την προστασία των ωκεανών και τη μείωση των εκπομπών ρύπων.
