Ο Ιωάννης Νικολέτος, Επικεφαλής του Τομέα Yachting της RINA στην Ελλάδα, εξηγεί πώς η βιωσιμότητα, η τεχνητή νοημοσύνη και τα ψηφιακά δίδυμα φέρνουν επανάσταση στην πιστοποίηση των superyachts.
Συνέντευξη στον Γιώργο Κατσιμιλή
Καθώς η βιομηχανία του yachting αγκαλιάζει τη βιωσιμότητα και τον ψηφιακό μετασχηματισμό, ο Ιωάννης Νικολέτος, Επικεφαλής του Τομέα Yachting της RINA στην Ελλάδα, διερευνά τις τάσεις που διαμορφώνουν το μέλλον του κλάδου. Από την καινοτόμο προσέγγιση RINA MAXIMA έως την ενσωμάτωση της τεχνητής νοημοσύνης (AI) και της πλατφόρμας SERTICA Yacht, εξηγεί πώς οι τεχνικές υπηρεσίες υπερβαίνουν πλέον την απλή συμμόρφωση.
1. Ποιες θεωρείτε ότι είναι οι σημαντικότερες τάσεις που διαμορφώνουν επί του παρόντος τον κλάδο των επιθεωρήσεων πιστοποίησης και των τεχνικών υπηρεσιών;
Ο τομέας του yachting αναδιαμορφώνεται από τρεις κύριες δυναμικές: τη βιωσιμότητα, την ψηφιοποίηση και την αυξανόμενη υιοθέτηση προηγμένων τεχνολογιών καθ’ όλη τη διάρκεια ζωής ενός σκάφους. Από τη σκοπιά της κατάταξης (classification), ο κλάδος κινείται σαφώς προς πιο πράσινα και τεχνολογικά εξελιγμένα γιοτ. Ακόμη και αν η εξοικονόμηση λειτουργικών εξόδων δεν είναι συνήθως το πρωταρχικό κίνητρο, οι ιδιοκτήτες επιλέγουν όλο και περισσότερο συστήματα πρόωσης χαμηλών εκπομπών, υβριδικά συστήματα, εναλλακτικές μορφές ενέργειας και λύσεις που μειώνουν το περιβαλλοντικό αποτύπωμα. Αυτή η στροφή υποστηρίζεται τόσο από τη μεγαλύτερη ευαισθητοποίηση των ιδιοκτητών όσο και από ένα ρυθμιστικό τοπίο που συνεχίζει να επεκτείνεται.
Ταυτόχρονα, τα ναυπηγεία και οι ιδιοκτήτες αναζητούν ολοκληρωμένη τεχνική υποστήριξη αντί για μεμονωμένες δραστηριότητες πιστοποίησης. Αυτό οδήγησε στη δημιουργία του RINA MAXIMA, μιας εξειδικευμένης προσέγγισης για superyachts που συνοδεύει ολόκληρη τη διαδρομή, από τις πρώτες σχεδιαστικές επιλογές έως την κατασκευή, την κατάταξη και την επιχειρησιακή υποστήριξη. Προσφέρει ένα συνεχές και συνεκτικό πλαίσιο που βελτιώνει την άνεση, τη βιωσιμότητα και τη συμμόρφωση. Η ψηφιοποίηση επιταχύνει αυτόν τον μετασχηματισμό. Εργαλεία όπως τα ψηφιακά δίδυμα (digital twins), οι πλατφόρμες με δεδομένα σε πραγματικό χρόνο και οι λύσεις ενισχυμένες με τεχνητή νοημοσύνη, προσφέρουν σε όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη μια κοινή εικόνα της κατάστασης και της απόδοσης του σκάφους. Αυτό υποστηρίζει την ταχύτερη λήψη αποφάσεων και ενθαρρύνει τον πειραματισμό με νέες τεχνολογίες, μια πτυχή ιδιαίτερα σημαντική για το yachting, το οποίο τείνει να είναι πιο ευέλικτο από την εμπορική ναυτιλία. Συνολικά, η τάση στρέφεται προς μεγαλύτερα γιοτ με υψηλότερη τεχνολογική πολυπλοκότητα, υποστηριζόμενα από ενσωματωμένα ψηφιακά οικοσυστήματα και μοντέλα κατάταξης ικανά να φιλοξενήσουν την καινοτομία, διατηρώντας παράλληλα την ασφάλεια και την τεχνική στιβαρότητα.
2. Πώς η ψηφιοποίηση και η χρήση της τεχνητής νοημοσύνης επηρεάζουν τον τρόπο λειτουργίας των οργανισμών στη διασφάλιση ποιότητας και στην τεχνική συμμόρφωση;
Η ψηφιοποίηση και η Τεχνητή Νοημοσύνη (AI) μεταμορφώνουν τον τρόπο διαχείρισης της διασφάλισης ποιότητας και της κανονιστικής συμμόρφωσης στο yachting. Η ποικιλία των κανόνων, που αλλάζουν ανάλογα με τη σημαία, το μέγεθος και τον τύπο λειτουργίας, καθιστά τα ψηφιακά εργαλεία απαραίτητα για τη διασφάλιση της ακρίβειας και της ομοιομορφίας. Οι ψηφιακές πλατφόρμες ενισχύουν επίσης ολόκληρη τη διαδικασία επιθεώρησης. Ένα πρόσφατο παράδειγμα είναι το SERTICA Yacht, σχεδιασμένο ειδικά για τις ανάγκες των διαχειριστών σκαφών αναψυχής. Συνδυάζει τον προγραμματισμένο έλεγχο συντήρησης, τα πιστοποιητικά, τα ψηφιακά ημερολόγια και τις επιχειρησιακές πληροφορίες, ενώ μπορεί να χρησιμοποιηθεί τόσο εν πλω όσο και στη στεριά. Το αποτέλεσμα είναι ένα κοινό και αξιόπιστο περιβάλλον δεδομένων που βελτιώνει τον συντονισμό μεταξύ ναυπηγείων, διαχειριστών, πληρωμάτων και επιθεωρητών. Αυτή η διασυνδεδεμένη προσέγγιση επιτρέπει τη μετάβαση από τις παραδοσιακές περιοδικές επιθεωρήσεις στη συνεχή ψηφιακή παρακολούθηση και την προληπτική συντήρηση. Βελτιώνει την ασφάλεια, μειώνει τις αναποτελεσματικότητες και υποστηρίζει ένα πιο συνεργατικό οικοσύστημα, όπου όλα τα μέρη εργάζονται με τις ίδιες ζωντανές πληροφορίες. Ουσιαστικά, η ψηφιοποίηση και η AI δημιουργούν μια προληπτική και ολοκληρωμένη προσέγγιση στη συμμόρφωση, εμπλουτίζοντας την εμπειρία ιδιοκτησίας και λειτουργίας.
3. Ποιες είναι οι κύριες προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι επιχειρήσεις όταν προσπαθούν να ενσωματώσουν πρότυπα βιωσιμότητας και ενεργειακής απόδοσης στις λειτουργίες τους;
Η κύρια πρόκληση έγκειται στην ευθυγράμμιση της ταχείας τεχνολογικής προόδου με τους κανονισμούς που συχνά εξελίσσονται πιο αργά. Ενώ τα διεθνή πρότυπα προωθούν πιο πράσινες λύσεις, η ερμηνεία τους διαφέρει μεταξύ των σημαιών, δημιουργώντας αβεβαιότητα για τα ναυπηγεία και τους ιδιοκτήτες. Αυτό είναι ιδιαίτερα εμφανές κατά την αναβάθμιση (retrofitting) υπαρχόντων γιοτ. Τα νεότευκτα μπορούν να ενσωματώσουν βιώσιμες τεχνολογίες από την αρχή, ενώ τα παλαιότερα σκάφη πρέπει να προσαρμόσουν νέα συστήματα σε υπάρχοντα δομικά και λειτουργικά όρια.
Η υβριδική πρόωση, η αποθήκευση ενέργειας ή τα εναλλακτικά καύσιμα εγείρουν ερωτήματα στα οποία η τρέχουσα νομοθεσία δεν απαντά πάντα. Σε ορισμένες χώρες, οι εγκρίσεις για προηγμένες μπαταρίες ή υβριδικά συστήματα βρίσκονται ακόμη υπό ανάπτυξη, γεγονός που περιπλέκει τη συμμόρφωση. Ένα άλλο εμπόδιο είναι η διαθεσιμότητα υποστηρικτικών υποδομών. Ακόμα και όταν ένα γιοτ είναι εξοπλισμένο με οικολογικά συστήματα αιχμής, εξακολουθεί να εξαρτάται από την ύπαρξη εγκαταστάσεων φόρτισης ή ανεφοδιασμού για καύσιμα χαμηλών εκπομπών άνθρακα στα λιμάνια που επισκέπτεται. Χωρίς συνεπή ετοιμότητα από την πλευρά της ξηράς, αυτά τα σκάφη ενδέχεται να αντιμετωπίσουν λειτουργικούς περιορισμούς. Η πρόοδος στον τομέα εξαρτάται από τρία στοιχεία: σαφείς και εναρμονισμένους κανονισμούς, τεχνολογίες που μπορούν να εφαρμοστούν αποτελεσματικά σε νέα και υπάρχοντα γιοτ και παγκόσμιες υποδομές ικανές να υποστηρίξουν βιώσιμες λειτουργίες. Οι νηογνώμονες βοηθούν στο συντονισμό αυτών των πτυχών για τη διασφάλιση της ασφάλειας, της συμμόρφωσης και της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας.
4. Πώς έχουν εξελιχθεί οι ανάγκες των πελατών διεθνώς όσον αφορά τις υπηρεσίες πιστοποίησης και επιθεώρησης τα τελευταία χρόνια;
Οι προσδοκίες των πελατών έχουν εξελιχθεί προς πιο ολοκληρωμένες και άμεσες υπηρεσίες. Οι ιδιοκτήτες και οι ομάδες διαχείρισης δεν επιθυμούν πλέον μόνο ελέγχους συμμόρφωσης, αλλά συνεχή τεχνική καθοδήγηση και ταχεία βοήθεια καθ’ όλη τη διάρκεια της επιχειρησιακής ζωής του γιοτ. Ένας αυξανόμενος αριθμός ιδιοκτητών επιλέγει να παραμείνει στην κλάση εθελοντικά, ακόμη και όταν δεν είναι υποχρεωτικό. Η κλάση παρέχει δομή, μειώνει την πιθανότητα περιστατικών και διατηρεί την αξία του περιουσιακού στοιχείου διασφαλίζοντας ότι οι επιθεωρήσεις ακολουθούν τους πιο ενημερωμένους κανόνες.
Οι πελάτες είναι επίσης πιο προνοητικοί. Πολλοί ιδιοκτήτες νεότευκτων θέλουν να προλάβουν τις μελλοντικές απαιτήσεις, ειδικά όσον αφορά τη βιωσιμότητα και τις αναδυόμενες τεχνολογίες. Αυτό απαιτεί νηογνώμονες που μπορούν να υποστηρίξουν σύνθετες αποφάσεις από τις πρώτες φάσεις του σχεδιασμού και μετά. Η επιχειρησιακή υποστήριξη έχει γίνει εξίσου σημαντική. Τα γιοτ συχνά πλέουν σε απομακρυσμένες περιοχές και οι καθυστερήσεις κατά τις περιόδους αιχμής των ναυλώσεων μπορούν να έχουν εμπορικές συνέπειες. Ένα δίκτυο επιθεωρητών διαθέσιμο ανά πάσα στιγμή αποτελεί πλέον καθοριστικό παράγοντα για την επιλογή νηογνώμονα. Με τα γιοτ να γίνονται μεγαλύτερα και τεχνολογικά πιο προηγμένα, οι πελάτες αναμένουν συντονισμένη υποστήριξη που καλύπτει την κατασκευή, τις επισκευές (refits), τη συντήρηση και τη συμμόρφωση. Αναζητούν συνεργάτες ικανούς να χειριστούν καινοτομίες στην πρόωση, ψηφιακές πλατφόρμες και αυστηρούς κανονισμούς με σαφήνεια και αποτελεσματικότητα.
5. Ποιο ρόλο παίζουν οι κανονισμοί και τα διεθνή πρότυπα στις λειτουργίες εταιρειών που δραστηριοποιούνται σε πολλαπλούς τομείς και αγορές;
Οι κανονισμοί και τα πρότυπα αποτελούν τη βάση για ασφαλείς και συνεπείς λειτουργίες σε όλους τους τομείς και τις περιοχές. Στο yachting, όπου η τεχνολογία εξελίσσεται ραγδαία και τα σκάφη λειτουργούν παγκοσμίως, καθοδηγούν κάθε στάδιο, από το σχεδιασμό και την κατασκευή έως τις καθημερινές λειτουργίες και τους περιοδικούς ελέγχους. Νέες τεχνολογίες, όπως οι μπαταρίες λιθίου ή η υβριδική πρόωση, φέρνουν συγκεκριμένες απαιτήσεις ασφαλείας για τη φόρτιση, την αποθήκευση και την πρόληψη πυρκαγιάς, και τα πρότυπα είναι απαραίτητα για να διασφαλιστεί η σωστή διαχείρισή τους.
Τα εναρμονισμένα πρότυπα επιτρέπουν στα γιοτ να μετακινούνται μεταξύ κρατών χωρίς να αντιμετωπίζουν αντικρουόμενες απαιτήσεις, κάτι που είναι ζωτικής σημασίας για ιδιοκτήτες και ναυπηγεία που εργάζονται σε διεθνές επίπεδο. Οι νηογνώμονες υποστηρίζουν αυτή τη διαδικασία βοηθώντας τους πελάτες να ερμηνεύσουν τους κανόνες, να εγκρίνουν σχέδια, να διαχειριστούν την υποχρεωτική πιστοποίηση και να υιοθετήσουν ψηφιακά εργαλεία που βοηθούν στην περιβαλλοντική και λειτουργική συμμόρφωση. Οι κανονισμοί δεν είναι μόνο υποχρεώσεις, αλλά και καταλύτες για την καινοτομία και την ασφαλή ανάπτυξη.
6. Ποια τεχνολογικά εργαλεία ή καινοτομίες πιστεύετε ότι θα έχουν τον μεγαλύτερο αντίκτυπο στον κλάδο τα επόμενα πέντε χρόνια;
Αρκετές τεχνολογίες θα επηρεάσουν σημαντικά τον τομέα. Η υβριδική και ηλεκτρική πρόωση θα επεκταθεί καθώς η απανθρακοποίηση επιταχύνεται και τα συστήματα μπαταριών γίνονται πιο αποδοτικά. Τα μεγάλα γιοτ υιοθετούν ήδη ολοκληρωμένες λύσεις διαχείρισης ενέργειας που βελτιώνουν την περιβαλλοντική απόδοση και την άνεση στο πλοίο. Η AI και η απομακρυσμένη παρακολούθηση μέσω συνδεδεμένων συσκευών θα μεταμορφώσουν τη συντήρηση και την ασφάλεια. Η προγνωστική διάγνωση θα μειώσει τον χρόνο εκτός λειτουργίας και θα παρέχει έγκαιρες ειδοποιήσεις για πιθανά προβλήματα, δίνοντας στους διαχειριστές μια σαφέστερη κατανόηση της συμπεριφοράς του σκάφους.
Τα ψηφιακά δίδυμα (digital twins) θα γίνονται όλο και πιο πολύτιμα. Αυτά τα εικονικά μοντέλα ενσωματώνουν δομικά και λειτουργικά δεδομένα και μπορούν να χρησιμοποιηθούν για αξιολόγηση σχεδιασμού, έγκριση σχεδίων, βελτιστοποίηση συστημάτων και προετοιμασία πληρώματος. Για σύνθετα γιοτ με συχνές αλλαγές πληρώματος, αυτό αποφέρει σημαντικά οφέλη. Πλατφόρμες που ενοποιούν δεδομένα συντήρησης, πιστοποίησης και απόδοσης, όπως το SERTICA Yacht, θα υποστηρίξουν ένα κοινό ψηφιακό οικοσύστημα που θα συνδέει ναυπηγεία, διαχειριστές, νηογνώμονες και πληρώματα. Μαζί, αυτές οι καινοτομίες θα επαναπροσδιορίσουν τον τρόπο με τον οποίο σχεδιάζονται, συντηρούνται και λειτουργούν τα γιοτ, υποστηρίζοντας μια νέα εποχή στο yachting που βασίζεται στην τεχνολογία.
Who is Who
Ο Ιωάννης Νικολέτος είναι διπλωματούχος Μηχανολόγος Μηχανικός (M.Sc.) του Εθνικού Μετσοβίου Πολυτεχνείου (ΕΜΠ), με ισχυρό υπόβαθρο στην υδροδυναμική και τη ναυτική τεχνολογία. Ξεκίνησε τη σταδιοδρομία του ως μηχανικός επισκευής ναυτιλιακού μηχανολογικού εξοπλισμού, προτού ενταχθεί στη RINA το 2019 ως Επιθεωρητής Πλοίων (Marine Surveyor), αποκτώντας εκτενή εμπειρία σε επιθεωρήσεις πλοίων, σκαφών αναψυχής και έργων ναυπηγήσεων στην Ελλάδα και την Ιταλία.
Το 2022 ανέλαβε καθήκοντα Διευθυντή του RINA Greece Yachting Centre, και το 2025 αποδέχθηκε τη θέση του Επικεφαλής του Τομέα Yachting της RINA στην Ελλάδα (Head of RINA Greece Yachting), επιβλέποντας τις δραστηριότητες κατάταξης (classification) και υποχρεωτικής συμμόρφωσης (statutory compliance) εντός του αναπτυσσόμενου κλάδου του yachting στη χώρα. Είναι μέλος του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδος (ΤΕΕ) και στον ελεύθερο χρόνο του ασχολείται με την ιστιοπλοΐα.
