Οι αποκλίσεις στον ΦΠΑ εντός της ΕΕ δημιουργούν πολυπλοκότητα για τους ιδιοκτήτες σκαφών και τις εταιρείες charter, εντείνοντας τη νομική αβεβαιότητα, τις ανταγωνιστικές ανισορροπίες και τις λειτουργικές προκλήσεις.
Thierry Voisin
Πρόεδρος του ECPY (European Committee for Professional Yachting)
Η συζήτηση για την εναρμόνιση του ΦΠΑ στην Ευρωπαϊκή Ένωση κερδίζει νέα δυναμική, ιδιαίτερα σε τομείς όπου η διασυνοριακή δραστηριότητα είναι εγγενής. Η βιομηχανία του yachting αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα. Οι ιδιοκτήτες σκαφών, οι εταιρείες charter και οι ναυτικοί επαγγελματίες που δραστηριοποιούνται υπό τη δικαιοδοσία της ΕΕ επηρεάζονται άμεσα από διαφορετικά καθεστώτα ΦΠΑ, τα οποία δημιουργούν πολυπλοκότητα, αβεβαιότητα και ανταγωνιστικές ανισορροπίες. Παρόλο που οι οδηγίες της ΕΕ παρέχουν ένα κοινό πλαίσιο, η εθνική εφαρμογή οδηγεί σε σημαντικές αποκλίσεις, ιδιαίτερα σε μεσογειακούς προορισμούς charter.
Σύνοψη των συντελεστών ΦΠΑ στις κύριες ναυτιλιακές δικαιοδοσίες
Παρά το γεγονός ότι όλα τα κράτη μέλη λειτουργούν υπό την ίδια οδηγία για τον ΦΠΑ, εφαρμόζουν σημαντικά διαφορετικούς συντελεστές και μεθόδους υπολογισμού για τα charter σκαφών:
- Γαλλία και Μονακό: Τα σκάφη υπό συμβόλαιο charter υπόκεινται στον κανονικό συντελεστή ΦΠΑ 20% όταν η ναύλωση ξεκινά από τη Γαλλία ή το Μονακό. Ο ΦΠΑ εφαρμόζεται αναλογικά με βάση τον χρόνο που διανύεται σε εδάφη της ΕΕ, με την προϋπόθεση ότι διατηρούνται επαρκή στοιχεία (AIS, ημερολόγια σκαφών). Τα έξοδα παράδοσης και επαναπαράδοσης υπόκεινται πλήρως σε ΦΠΑ 20%. Στην περίπτωση σκαφών υπό συμβόλαιο μεταφοράς (προκαθορισμένο δρομολόγιο με αφετηρία Γαλλία ή Μονακό και διάρκεια <90 ημερών), ο ΦΠΑ είναι 10% για πλοήγηση σε γαλλικά ύδατα, 2,1% για τη Σαρδηνία και 0% για διεθνή ύδατα. Πιθανή απαλλαγή ΦΠΑ για ολόκληρο το συμβόλαιο μεταφοράς είναι δυνατή, εάν πληρούνται συγκεκριμένα κριτήρια, όπως εμπορική στάση σε άλλη χώρα της ΕΕ. Στις πωλήσεις, ο ΦΠΑ ανέρχεται στο 20%.
- Ιταλία: Η Ιταλία εφαρμόζει συντελεστή ΦΠΑ 22%, έναν από τους υψηλότερους στην ΕΕ, για ναυλώσεις σκαφών που ξεκινούν από ιταλικά ύδατα. Η Ιταλία αναγνωρίζει επίσης μείωση ΦΠΑ για πλοήγηση εκτός των εδαφικών υδάτων της ΕΕ, με αυστηρή προϋπόθεση τεκμηρίωσης (AIS, ημερολόγια, αρχεία εκκαθαρίσεων λιμένων). Στις πωλήσεις, ο ΦΠΑ είναι 22%.
- Ισπανία: Η Ισπανία επιβάλλει συντελεστή 21% στις ναυλώσεις σκαφών που ξεκινούν από ισπανικά λιμάνια. Σε αντίθεση με Γαλλία και Ιταλία, δεν επιτρέπεται μείωση της φορολογητέας βάσης για τον χρόνο σε διεθνή ύδατα, καθιστώντας την Ισπανία ένα από τα αυστηρότερα καθεστώτα της ΕΕ. Στις πωλήσεις, ο ΦΠΑ είναι 21%.
- Κροατία: Η Κροατία εφαρμόζει μειωμένο συντελεστή 13% στις ναυλώσεις, παρά τον κανονικό συντελεστή 25%. Ο μειωμένος συντελεστής αφορά μόνο την τιμή charter, χωρίς πρόσθετες μειώσεις για διεθνή πλοήγηση. Η απλότητα του συστήματος το καθιστά ελκυστικό για τους χειριστές charter. Στις πωλήσεις, ο ΦΠΑ είναι 25%.
- Ελλάδα: Η Ελλάδα διαθέτει ένα από τα πιο σύνθετα αλλά ευέλικτα συστήματα ΦΠΑ στην ΕΕ. Ο κανονικός συντελεστής είναι 24%, ενώ οι ναυλώσεις επωφελούνται από μειωμένο 13% για βραχυχρόνιες ή εσωτερικές ναυλώσεις, με περαιτέρω σημαντικές μειώσεις ανάλογα με το Πιστοποιητικό Συμμόρφωσης (CoC) και το προφίλ πλοήγησης:
- 5,2% ΦΠΑ για σκάφη πιστοποιημένα για απεριόριστη πλοήγηση (μείωση 60%)
- 6,5% ΦΠΑ για σκάφη με περιορισμούς λειτουργίας (μείωση 50%)
Στις πωλήσεις, ο ΦΠΑ είναι 24%.
Δομικές αποκλίσεις και ανταγωνιστικές στρεβλώσεις
Αυτά τα δεδομένα δείχνουν ένα βασικό πρόβλημα: οι συντελεστές ΦΠΑ στις ναυλώσεις σκαφών εντός ΕΕ κυμαίνονται από 5,2% έως 22%, ανάλογα με τη χώρα και το μοντέλο λειτουργίας. Οι συνέπειες περιλαμβάνουν:
- Ρύθμιση «φορολογικού αθέμιτου πλεονεκτήματος», όπου οι χειριστές επιλέγουν σημαίες ή βάσεις charter κυρίως για φορολογικούς λόγους
- Ανισόρροπος ανταγωνισμός μεταξύ μεσογειακών προορισμών
- Αυξημένο κόστος συμμόρφωσης για επιχειρήσεις σε πολλαπλές δικαιοδοσίες
- Νομική αβεβαιότητα, ιδιαίτερα όταν μηχανισμοί αναλογικού ΦΠΑ αμφισβητούνται ή επανερμηνεύονται
Από την πλευρά της ΕΕ, αυτές οι αποκλίσεις υπονομεύουν τις αρχές της φορολογικής ουδετερότητας και του δίκαιου ανταγωνισμού.
Η προτροπή της ΕΕ προς σύγκλιση
Τα θεσμικά όργανα της ΕΕ έχουν εντείνει τους ελέγχους και τις διαδικασίες παραβίασης για την εναρμόνιση των εθνικών πρακτικών με τις αρχές της Οδηγίας ΦΠΑ. Ιδιαίτερη προσοχή δίνεται:
- Στη γνήσια εμπορική χρήση των σκαφών
- Στη νομιμότητα μειώσεων ΦΠΑ συνδεδεμένων με διεθνή πλοήγηση
- Σε τεχνητές δομές με κύριο σκοπό τη φορολογική βελτιστοποίηση
Υψηλού προφίλ υποθέσεις επιβολής και αυξημένη συνεργασία μεταξύ φορολογικών αρχών δείχνουν τάση προς αυστηρότερη ερμηνεία και εφαρμογή.
Συνέπειες για ιδιοκτήτες σκαφών και εταιρείες charter
Για τους ιδιοκτήτες σκαφών, ιδιαίτερα όσους δραστηριοποιούνται εμπορικά, η εναρμόνιση ΦΠΑ μειώνει τις δυνατότητες φορολογικού σχεδιασμού και ενισχύει τη σημασία της ουσίας έναντι της δομής. Οι εταιρείες charter πρέπει να διασφαλίζουν:
- Ακριβή τεκμηρίωση των περιοχών πλοήγησης
- Σαφή συμμόρφωση με τοπικές άδειες και κανόνες ΦΠΑ
- Συνεχή παρακολούθηση νομοθετικών και διοικητικών αλλαγών
Αν και μπορεί να αυξήσει το κόστος βραχυπρόθεσμα, ενισχύει τη νομική βεβαιότητα μακροπρόθεσμα.
Ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας
Κριτικοί υποστηρίζουν ότι υψηλότεροι και πιο ομοιόμορφοι συντελεστές ΦΠΑ θα μπορούσαν να ωθήσουν επιχειρήσεις σε μη-ΕΕ προορισμούς με χαμηλότερη φορολογία. Ωστόσο, οι υποστηρικτές της εναρμόνισης τονίζουν ότι η διαφάνεια, η σταθερότητα και η νομική βεβαιότητα ενισχύουν τελικά τη θέση της ΕΕ ως premium και αξιόπιστης αγοράς yachting.
Οι προσπάθειες της ΕΕ για εναρμόνιση ΦΠΑ και φορολογίας στοχεύουν σε:
- Διασφάλιση δίκαιου ανταγωνισμού και αποφυγή ρυθμιστικής αθέμιτης εκμετάλλευσης μεταξύ κρατών μελών
- Μείωση φοροαποφυγής και επιθετικού φορολογικού σχεδιασμού
- Βελτίωση διαφάνειας και νομικής βεβαιότητας
- Ενίσχυση φορολογικών εσόδων των κρατών μελών
Who is who
Με περισσότερα από 35 χρόνια εμπειρίας και ένα ισχυρό διεθνές δίκτυο στον κλάδο των σκαφών αναψυχής και ειδικότερα στην Κυανή Ακτή, ο Thierry Voisin ίδρυσε το 1993 το πρακτορείο σκαφών αναψυχής Thierry Voisin Partnership, θέτοντας τις βάσεις για μια μακρόχρονη και καθοριστική παρουσία στον χώρο του yachting. Το 2007 εξελέγη ο πρώτος Γάλλος πρόεδρος του MYBA (Mediterranean Yacht Brokers Association), γνωστού σήμερα ως Worldwide Yachting Association, συμβάλλοντας ενεργά στην προώθηση των βέλτιστων επαγγελματικών πρακτικών και στην εκπροσώπηση των συμφερόντων της παγκόσμιας βιομηχανίας σκαφών αναψυχής. Σήμερα, εξακολουθεί να διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στον κλάδο, κατέχοντας καίριες θέσεις, μεταξύ των οποίων και τη θέση του Προέδρου της ECPY (European Committee for Professional Yachting). Οι απόψεις, οι συμβουλές και η εμπειρογνωμοσύνη του συνεχίζουν να αποτελούν σημείο αναφοράς για επαγγελματίες και θεσμικούς φορείς του διεθνούς yachting.
